بي شك امروزه كسي نمي تواند منكر انبوه تحولات و پديده هاي نو محصول عصر روشنگري و انقلاب صنعتي در تفكر بينش و شيوه توليد در زندگي انسان بشود، اما هنگامي كه همه اين دستاوردها را با يك حساب سر انگشتي و عقل سليم در مقابل غفلت ها و نا هنجاري ها انحراف ها تنش ها و تعارضات فرهنگي و اخلاقي قرار مي دهيم آن گاه به صرافت مي افتيم كه در گير چه مصيبت و مخمصه اي شده ايم .

جهان در آستانه قرن بيست ويكم دست خوش بحران هاي سرنوشت سازي است كه در تمام قلمرو هاي اجتماعي، سياسي، اقتصادي، فكري و... ملت ها را سخت به خود مشغول كرده است. انقلاب اطلاعات و ارزش‌هاي مسخ شده جوامع فوق مدرن مي روند كه بر ساختارها و نظام رفتاري و انگيزش ملت هاي در حال توسعه غلبه كنند. نظمي كه نويد آن در بوق كذايي مدرنيته به ملت ها داده مي شود در واقع مهم‌ترين عامل و منشأ  در جهان است.

غرب از يك سو فرياد لزوم توسعه و پيشرفت همه جانبه جهاني را سر مي دهد و از سوي ديگر بر اساس مباني منفعت طلبانه با استمرار سياست هاي ناعادلانه اقتصادي و... ضمن بهره جويي نا عادلانه از سرمايه هاي حياتي كشورهاي محروم به شكاف هاي عميق بين كشورهاي غني و فقير دامن مي زند.

اصولا غرب با حركت در زمينه هاي تكنيكي ومادي اوضاع جهان سوم را وخيم تر كرده است.

مدرنيته غربي با گردن نهادن بر روش هاي پيشنهادي عقل خود بنياد و تلقي شي انگارانه و ابزاري از انسان و تجويز تصرف بدون مرز در طبيعت خود به اصلي ترين عامل تهديد و تخريب حيات بشري مبدل گشت، كه بحران جدي محيط زيست و انباشت فوق العاده سلاح هاي اتمي نمونه هاي واضحي از آن است.

پيشرفت و يا توسعه امروزه يكي از عناوين خبر ساز است. راديو، تلويزيون و ديگر رسانه هاي همگاني جديد هر روز شنوندگان، بينندگان و خوانندگان خود را با ارائه موضوعاتي درباره توسعه و پيشرفت بمباران مي نمايد. پيش از آن كه به اين موضوع فني و دقيق و به تعبيري پيچيده اقتصادي بپردازيم. لازم است برخي از اصطلاحات رايج در اين زمينه را مرور نمائيم. طبقه بندي رايج در زمينه مفهوم پيشرفت و توسعه در اكثريت قريب به اتفاق كشورها اين است كه بر اساس درجه پيشرفت و توسعه كشورها را "توسعه يافته تر"،"توسعه يافته"، "كمتر توسعه يافته" و "توسعه نيافته" قلمداد مي نمايند.

در عصر حاضر توجه به معنويت و ارزشهاي انساني در بين جوامع مخصوصاَ نخبگان و انديشمندان غربي به سرعت رو به افزايش بوده، كه به طور طبيعي سمت و سوي اين نگرش به اديان الهي مي باشد. از آنجايي كه" جوهراسلام با شرايط و احوال مختلف انساني قابل انطباق است و ايمان و اطمينان خلل ناپذيري كه به آدميان مي دهد آنان را از سرگشتگي و پوچي تمدن امروز مصون مي دارد."

لذا هدف گذاري و اتخاذ راهكارها با رويكرد عنايت ويژه به معنويت به طور اعم و توجه به ارزشهاي اسلامي به طور اخص در كشورها و جوامع مسلمان مي بايست مد نظر قرار بگيرد. البته در اين خصوص و در ارتباط با پيشرفت و توسعه همه جانبه توجه به فرازهايي از فرمايشات امام علي(ع) كه عناوين آنها مورد اشاره قرار مي گيرد بسيار دقيق، راهگشا و تعيين كننده مي باشد كه عبارتند از:

· فكر وانديشه

· مشورت

· اراده قوي و همت عالي

· نظم و برنامه

· بهره گيري از وقت

· تجربه

· صبر و استقامت  

عليهذا با توجه و عنايت به موارد فوق الذكر عناصر و راهكارهاي زير مي تواند در پيمودن مسير پيشرفت و تعالي بسيار مؤثر باشد :

1- نيروي كار

يكي از عوامل اصلي در پيشرفت و تعالي جوامع توجه به نيروي انساني بوده كه در توليد و خلق نياز هاي كشور اعم از اجتماعي ،فرهنگي،كشاورزي، صنعتي،بازرگاني و.... نقش موثر و تعيين كننده اي داشته و لازم است در اين ارتباط با برنامه ريزي دقيق زمينه استفاده بهينه از نيروي انساني فراهم گردد. در اين رابطه بايد مصاديق زيررا مورد توجه قرار داد:

رشد عرضه نيروي كار

دستيابي به الگوي صحيح اشتغال در بخشهاي مختلف اقتصادي

دستيابي به الگوي صحيح تعيين دستمزدها

از بين بردن بيكاري پنهان

دستيابي به الگوي صحيح ساختار و بازار كار

جلوگيري از مهاجرت نيروهاي تحصيل كرده

 2-آموزش نيروي متعهد و متخصص، خلاق و كارآ فرين

بحث درباره شمار نيروي انساني (نيروي كار) به تنهايي كفايت نخواهد كرد زيرا بهبود كيفيت نيروي انساني به افزايش بهره وري مي انجامد كه آن نيز از طريق آموزش و افزايش كار آفريني ميسر مي باشد

3-تأمين بهداشت و تغذيه آحاد مردم كشور

رابطه بهداشت، پيشرفت و تعالي رابطه اي دو سويه است و به بهبود بخشيدن وضع بهداشت تمايل دارد. خدمات بهداشتي همچون آموزش و پرورش، كيفيت منابع انساني را چه در حال حاضر و چه در آينده بهبود مي بخشد .

4- بهداشت زيست محيطي  

برخي از علل ناهنجاريها، بيماريها و مرگ ومير ها را كه شايسته بررسي دقيقدتري مي باشد بايد در مشكلات زيست محيطي جستجو كرد.

5- سوء تغذيه  

توجه به بهداشت و تغذيه بهتر به طور غير مستقيم در توانايي نيروي انساني (كودكان و نيروي كار) براي كسب مهارت هاي سودمند و ثمر بخش و نگرشها بسيار موثر و تعيين كننده است.